İçeriğe geç

CYRUS ve KARUN

Antik Çağ’da İlk İmparatorlukların nihai amacı, ‘’dünyaya hükmetme” stratejisiyle denetim alanlarını genişletme eylemleriydi. Hemen her yerde komşu halkların bastırılması, köleleştirilmesi ya da topraklarından sürülmesi yasal duruma getirildi.

İşkenceleriyle ünlü Asur Kralı Sanherib’den sonra tiranlarıyla ünlü Ortadoğu’da bir başka İmparatorluk yükselmeye başladı. Bu yeni İmparatorluğun adı ise ”Perslerdi.”

Pers İmparatorluğu’nun Tiranı ise Büyük Cyrus’tu. O da Sanherib gibi acımasız bir istilacıydı. Ama Cyrus, alt ettiği kişilerden fikir almanın değerini anlıyordu. O yeni tür bir imparatordu.

Cyrus ”İran ulusunun babası” olarak ”Büyük” olarak anılacak ilk dünya lideri oldu. Cyrus Medler Hanedanını yenerek ve Medleri diğer büyük İran kabileleri ile birleştirdikten sonra İran’ın ikinci hanedanının İmparatorluğunu yani ”Achaemenids’i” kurdu. (Ahameniş, MÖ. II. Cyrus tarafından kurulan Pers Devletidir.)

Med’ler İran’ın eski ülkesidir. Bazen ”Medes” diye anılırlar. Medler ve Persler için ”göçebe kualisyonlar” denildiği de olmuştur.

Örneğin Medler için 5. yy’da Halikarnas’lı Yunan araştırmacı Herodot şunları yazmıştır:

Med’ler MÖ. 709 yılına kadar küçük Asya ve Asur İmparatorluğu’nun sakinleriydi. Med’ler 6 ayrı kavimden oluşuyordu. Aziranti, Budii, Busae, Magi, Paratecini, Struchates. Medler, Asur’lulara karşı ayaklanan ilk gruptu. Ve dört kuşak için hüküm sürdükten sonra, Pers İmparatorluğu’nun oluşum aşamasını belirledi. Med İmparatorluğu’nun ilk Kralı Deioces’ tir.

Cyrus’un Doğu’daki fetihlerinin kesin sınırları bilinmemekle birlikte modern Pakistan’daki Paşever bölgesine kadar geldikleri söylenir. Doğudaki zaferlerinden sonra Batı da Babil’i (Babylon) istila etti.

MÖ. 539’da, “bir damla kan dökmeden” Büyük Cyrus, Chaldae imparatorluğunu Babil’e ekledi. Chaldaea, fazla bilinmeyen antik, Başkenti Babil ile birlikte Dicle-Fırat vadisindeki en eski ulus olarak geçiyor ve bilindiği kadarıyla özgün bir sanat üreten orijinal bir ulusdu. Sanatı ile meşhur olduğunu bildiği için Cyrus burayı da topraklarına katmak istemiştir.

Cyrus, Babil’in son kralı Nabonidus’u tutukladı. Cyrus’a göre “Sümer Kralı, Akad Kralı ve Babil Kralı” İmparatorluk içi iletişimlerde yardımcı olmalıydı. Amacı kan dökmek değil; topraklarına bilge Krallar ve İmparatorluklar eklemekti.

Babil, Ecbatana, Pasargadae ve Susa, Cyrus’un komuta merkezleri olarak kullanıldı.

MÖ. 547’de Cyrus gözlerini bugün Türkiye topraklarında bulunan Eski Lidya Krallığının başkenti, dönemin en büyük zengin kenti Sard’a (Salihli– Manisa) dikmişti. Başkent Sard (Sardes), Lidya Kralı Kresüz döneminde gücü ve zenginliği nedeniyle, gezginlerin ve filozofların uğrak yeri olmuştu. Bu ziyaretçilerden birisi de, M.Ö 640-559’da yaşamış, Atinalı hukukçu, devler adamı, şair ve filozof olan, eski çağın yedi bilgesinden biri kabul edilen Solon’dur.

Lidya Kralı Kresüz’ü Karun da denilirdi. ”Karun kadar zengin’ olmak” deyimi de bu hikayeden gelmektedir. Lidyalılar Pers’lere saldırmaya cesaret ederek büyük bir hataya girmişlerdi. Ve Pers Kralı Cyrus öcünü alacaktı. Artık dünyanın tüm altınları bile Lidya Kralı Krezüs’ü kurtaramazdı. Lidya Kralı Krezüs’ün dünyanın en zengin adamı olduğu söyleniyordu. Lidya Büyük Cyrus için zengin altın ve gümüş yataklarıyla büyük bir armağandı.

Büyük Cyrus Lidya Kralı Kresüz’un saldırmaya cesaret etmesine karşı şöyle demiştir:

”Kresüz! Pers İmparatorluğu’na karşı bir ordu oluşturmaya cesaret ediyorsan, 14 asil Lidyalı gençle birlikte canlı canlı yakılacaksın.”

Pers askerleri, Kresüz’u elleri ve ayakları bağlı bir şekilde odunların üzerine yatırırlar. Efsaneye göre Kresüz kurtarması için Tanrı Apollo’ya seslenir. Aniden şiddetli yağmur yağmaya başlar ve alevler söner. Tanrı Apollon, Kresüz’u kurtarmaya gelmiştir. Kresüz yanarak ölmekten kurtulmuştu. Herşey Pers lideri Kiros’un insafına kalmıştı. Büyük Kiros, Kresüz’a ”Neden Perslilere saldırmaya kalkıştığını” sorar. Kresüz tanrıları suçlar ve onca ölüme yol açtığı için pişman olduğunu söyler. Kresüz odunların üzerindeyken ”Bilge Solon’un” sözleri aklına gelir: ”Hiçbir canlı mutlu değildir. Her şeyin sonuna bakmak gerekir.” ve acıyla haykırır: ”Ah Solon! Solon! Solon!” Pers İmparatoru II. Cyrus, bilge mahkumunun hayatını bağışlar. Lidya Kralı Kresüz, yine de hala Pers Kralı Kiros’un esiri olmaktan kurtulamamıştır. Cyrus, onun gücünü yeni bir yöntemle kullanmayı öğrenir. Ama Kresüz’dan elde ettiği yalnızca bilgelik değildir. Bazı kaynalarda Pers İmparatoru Büyük Cyrus ‘un Lidya Kralı Krezüs’u akıllı bir danışman olarak tuttuğu yazmaktadır.

Lidyalılar standart bir para geliştirmek için altınlarını kullanırlar. Persliler, bu fikri benimseyerek imparatorluğuna yayar. Zamanla Antik Yunan’da ve Antik Dünya’da ”standart para” basılır. Altınla ve Kresüz’un bilgisiyle zenginleşen Cyrus ,İmparatorluğunu genişletir. Ve bu sırada yabancı kültürlere saygı ve hoşgörü konusunda yeni bir şöhret kazanır.

MÖ. 539’da Cyrus sürgünde köle olarak yaşayan Kudüs’lü Yahudilerle karşılaşır. İncil’de şöyle denir: ”Yıllardan beri Babil kıyılarında ağlaşıyorduk.” Cyrus onların evlerine dönmelerine izin verir. Ayrıca Kudüs’teki tapınaklarını onarmaları için para verir. Büyük Cyrus tarihte ”akıllı hükümdar” olarak yer alır. Diğer kültürlere ve dinlere saygı gösterip önemseyerek başarı ve refahı ile bilinen bir İmparatorluk yaratmıştır. Cyrus bütün bu yaptıklarını, pişmiş killi bir silindire dünyada ulusların hakkındaki ilk şartı yani ”İNSAN HAKLARI KARARNAMESİNİ” yazdırır.

Cyrus ‘un kahramanlık özellikleri; hoşgörülü ve fatihli bir fethedici olarak kabul edilmişti. Cesur ve cömert bir yapıya sahipti. Eski çağlarda kısa sürede bir hükümdardan beklenen üstün niteliklerin simgesi haline gelirken, bir imparatorluk kuran müthiş bir adam olarak anılır. Büyük dini hoşgörü gösteren ve İmparatorluğun çeşitli kesimlerine kültürel özerklik tanıyan Pers yönetimi, ileri görüşlü bir sistem olarak uzun süre ayakta kaldı.

Onun bu kişiliği Büyük İskender’i bile etkilemişti. Şimdi bile düşüncemizi etkilediği düşünülüyor olabilir.

Referans: Cyrus the Great: An Ancient Iranian King

Sevgilerimle,

Yazan: Esra DOĞRUL

CYRUS ve KARUN’ için 4 yanıt Yorum bırakın

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: